Beslenme ve Diyet Uzmanı Esra (Kurt) MUTLU
Süt-Yoğurt
Grubu (süt, yoğurt, ayran, peynir); Süt ve süt ürünleri de hayvansal kaynaklı besinler
olduğundan tüketim miktarı ve sıklığı kan kolesterol seviyelerini
etkilemektedir. Bu nedenle günlük en fazla 3 su bardağı(yaklaşık 500ml) yağsız veya yarım yağlı süt-yoğurt
tüketilmelidir. Yağsız ya da yarım yağlı
beyaz peynir günde en fazla 2 kibrit kutusu kadar (yaklaşık 60 gram) tüketilebilir.
Yağlar (zeytinyağı, mısırözü, fındık
ve soya yağı);Tüketilen
yağın miktarı kadar çeşidi de kolesterol dengesini sağlamak açısından
önemlidir. Günlük toplam yağ tüketiminizin 3
yemek kaşığını(30 g)
geçmemesine özen gösterin. Yemeklerinizde
ayçiçeği, mısırözü, fındık, soya ve zeytinyağı kullanınız.
Unutmayın günlük tükettiğimiz sebze yemekleri,
çorba, pilav, makarna vb yiyeceklerin pişirilmesinde çoğunlukla yağ
kullanılmaktadır. Mümkün olduğunca az yağlı yemekleri tercih edin. 1 kg sebze yemeği için 2 yemek
kaşığı yağ yeterlidir. Etli sebze yemeklerine yağ ilave etmenize gerek yoktur
1 kg sebzenin pişirilmesi için 2 tatlı kaşığı sıvı yağ
yeterlidir.
En ideal yağ tüketimi zeytinyağı ve diğer bitkisel
kaynaklı yağları 1/1(yarı yarıya) oranında karıştırılarak kullanılmasıdır.
Doymuş
Yağ Asitleri: İç
yağlar, margarin türü yağlar aşırı miktarda doymuş yağ asidi içerir. Bu tür
yağların tüketilmesi LDL kolesterolün artışına ve kalp hastalıklar oluşum
riskinin artmasına sebep olur. Tereyağı kolesterol seviyeleri yüksek olan
kişiler tüketmemelidir. Kolesterol problemi olmayan kişiler ise günde 1 tatlı
kaşığından (tereyağı eklenmiş yemeklerde göz önünde bulundurularak) fazla
tereyağı tüketmemelidir.
Doymamış Yağ
Asitleri: Tekli ve
çoklu doymamış yağ asitlerinin içerisinde bulunan yağ asitleri vücudumuzda
yapılamadığından belirli miktarlarda yemeklerle birlikte tüketilmelidir. Doymamış yağ asitleri;
Tekli
Doymamış Yağ Asitleri;
Zeytinyağı, fındıkyağı; LDL kolesterolünü düşürürler, damar tıkanıklığı riskini
azaltırlar. Fakat Zeytinyağının da aşırı tüketimi enerji alımının artmasına
neden olmakta ve buna bağlı olarak kilo kazanımında artış ve hatta kolesterol
seviyelerinin de artmasına neden olabilir. Bu nedenle günlük toplam yağ alımı
zeytinyağı ile birlikte 3 yemek kaşığını(30 g) kesinlikle geçmemelidir.
Unutmayın; 5 adet zeytin, 7–9 adet
fındık/fıstık/badem, 2 adet ceviz içi, ¼ çay bardağı ay/kabak çekirdeği; 1
tatlı kaşığı yağ ile eşit miktarda enerji(kalori) içermektedir. Bu tür
besinlerinde aşırı tüketimi yağ alımını artırmakta ve kilo kazanımına neden
olabilmektedir.
Çoklu Doymamış Yağ
Asitleri;
Omega–6 yağ asitleri:
ayçiçeği yağı, mısırözü yağı, soya
Omega–3
yağ asitleri: balık, balık yağı, fındık, ceviz, soya, kanola; kan basıncının
azalmasında, kanın pıhtılaşma eğiliminin azalmasında, kalp damar tıkanıklığının
azaltılmasında önemli rol oynamaktadır.
Et Grubu
Besinler (balık, kümes hayvanları eti, yumurta ve kırmızı et):
Bu
besin grubunun tüketiminde önemli olan pişirme yönetimi, miktar ve sıklıktır.
Kalp sağlığının korunması açısından yağsız kırmızı eti haftada en fazla 1–2
kez, diğer günlerde de tavuk ve balık gibi beyaz etleri tercih ediniz.
Günlük
toplam 90 g.
Kırmızı et veya 150 g
beyaz et (tavuk/hindi) tüketebilirsiniz
Haftada
2–3 kez balık tüketmeye özen gösterin. Miktar olarak aşırı balık tüketiminin de
alınan enerji miktarını artırdığını unutmayın. Bir günde 150–350 gram
ızgara/buğulama balık tüketebilirsiniz.
Yumurta
kolesterolden sorumlu tutulmasına rağmen haftada 2 kez 1 kibrit kutusu peynir
yerine haşlanmış 1 tam yumurta yiyebilirsiniz.
Günde en
fazla 2 kibrit kutusu büyüklüğünde (Toplam 60 gram) Az yağlı ve az
tuzlu peynir tüketebilirsiniz.
Besinleri
ızgara (ısı kaynağıyla besin arasında 15 cm aralık olacak şekilde), haşlama, buğulama
yöntemleriyle pişirin. Yağda kızartma ve kavurma yöntemlerini kullanmayın.
Tahıl grubu Besinler
Ekmek,
pilav, makarna vb yiyeceklerin aşırı tüketimi de kilo kazanıma neden olmakta,
buna bağlı olarak ta kan yağlarında artış görülebilmektedir. Özellikle
trigiliserit seviyeleri bu grup besinlerin tüketiminden çok etkilenmektedir.
Şeker
Grubu(çay şekeri, reçel, pekmez ve tatlılar) :
Bu grubun da
fazla tüketiminin kan yağlarını arttıracağı unutulmamalıdır. Bu nedenle 1 günde
en fazla 8 tatlı kaşığı toz şeker veya bunu yerine 4 tatlı kaşığı bal
veya reçel tüketebilirsiniz. Bunların yerine haftada 1–2 kez sütlü tatlı tercih
edebilirsiniz.
Diyabet
(şeker) hastası olan kişiler, şeker ve
yapımında şeker kullanılan besinleri (pasta kek kurabiye bal reçel vb)
tüketilmemelidir.
Posalı
Besinler (sebze, meyve ve bakliyatlar):
Beslenmenizde posalı besinlerin
tüketimlerinin arttırılması kan kolesterol seviyelerinizin düzenlenmesinde
sizlere yardımcı alacaktır.
Posalı besinleri diyetinizde
arttırmak için;
Beyaz ekmek yerine kepekli, çavdar
ve yulaf ekmeği tercih ediniz
Kabuklu yenilebilen meyveleri
kabuklu yiyiniz (elma, şeftali vb)
Meyve, sebze ve salata (az yağlı)
tüketiminizi arttırınız, günde en az 4–6 porsiyon yemeye özen gösterin
Meyve suyu yerine posa içeriği daha
yüksek olan meyve yiyiniz.
Öğle ve akşam öğününüzde mutlaka
salata tüketiniz.
Haftada en az 1–3 kez kuru baklagil
yiyiniz
Pirinç pilavı yerine bulgur pilavı
tercih ediniz